Giotto Alto en Solo: Europese AI die je zelf in huis kunt draaien

Er is weer een Europees AI-model, en deze keer komt het uit Lausanne. Giotto, een Zwitsers bedrijf dat al sinds 2017 bestaat, lanceerde op 27 oktober 2026 twee modellen: Giotto Alto en Giotto Solo. De boodschap is duidelijk: je data blijft in Europa, en wie wil, kan de AI op zijn eigen hardware laten draaien. Voor wie al een tijd twijfelt om klantgegevens in ChatGPT te plakken, is dat interessant nieuws. Maar er staan ook nog veel vraagtekens bij.

Wie is Giotto?

Giotto.ai is een AI-lab uit Lausanne, opgericht door wiskundigen die aan de EPFL studeerden, de technische universiteit van Lausanne. Ze waren tot nu vooral bekend in onderzoekskringen. In de ARC-AGI-wedstrijd, een test die meet of AI nieuwe puzzels kan oplossen die het nooit eerder zag, eindigden ze in 2024 elfde en in 2025 tweede, op ongeveer 1.500 teams. Dat zegt iets over hun kennis van redeneermodellen.

Op hun site noemen ze partners als SAP, IBM, EPFL en Groupe Mutuel, en ze hebben een ISO 27001-certificaat voor informatiebeveiliging. Over investeerders en klanten zegt het persbericht niets.

Wat is er precies gelanceerd?

Twee modellen, met elk een ander doel.

Giotto Alto is het grote model, gebouwd om moeilijke vragen stap voor stap te beredeneren. Het draait op acht Nvidia B300-kaarten, zware datacenterhardware. Je kunt het gratis gebruiken via de webchat op cloud.giotto.ai, zelfs zonder account, en er komen apps voor iPhone en Android. Volgens Giotto draait de gedeelde cloud in Europa en hangt ze niet af van Amerikaanse cloudbedrijven.

Giotto Solo is het kleine broertje. Het draait op één enkele GPU, een grafische kaart zoals je die in een krachtige werkstation of server steekt. Giotto noemt het het slimste model dat op één GPU past. Dat is het model waar het voor bedrijven echt om draait: klein genoeg om in eigen huis te zetten, slim genoeg om echt werk te doen.

Waarom is dat 'soeverein' gedoe belangrijk?

Soevereine AI betekent hier gewoon: AI waarover jij of een Europese partij de controle heeft, niet een Amerikaans bedrijf. Als je vandaag ChatGPT, Claude of Gemini gebruikt, gaan je vragen en documenten naar servers van Amerikaanse bedrijven. Ook als die servers in Europa staan, vallen die bedrijven onder Amerikaanse wetgeving. We schreven daar eerder over in de risico's van Amerikaanse AI.

Voor veel KMO's is dat geen probleem. Een blogtekst of een mail herschrijven mag gerust via ChatGPT. Maar denk aan een boekhoudkantoor met klantdossiers, een advocatenkantoor, een zorgpraktijk of een installateur met plannen en contracten van klanten. Daar wil je liever niet dat alles naar een Amerikaanse cloud vertrekt. Giotto speelt precies op die twijfel in.

Een kleine kanttekening: Giotto zegt 'je data blijft in Europa', niet 'in de EU'. Zwitserland zit niet in de EU. Voor de GDPR is dat meestal geen probleem, want de EU erkent Zwitserland als een land met een gelijkwaardige bescherming van persoonsgegevens. Maar vraag bij een contract altijd waar de servers precies staan en wie er toegang toe heeft.

Hoe kun je Giotto gebruiken?

Giotto biedt drie manieren aan:

• Via hun gedeelde cloud in Europa. Gratis in de chat, betalend via de API (de koppeling waarmee je eigen software het model aanspreekt).
• Via een eigen afgeschermde omgeving bij een partnerdatacenter in Zwitserland of elders in Europa, die je per maand huurt. Dat kan vanaf één GPU.
• Op je eigen hardware, geïnstalleerd door een partner. Dat gaat van één werkstation voor Solo tot een serverrek voor Alto, met een jaarlicentie die afhangt van het aantal en type GPU's.

Over de prijs van de API is de communicatie nog niet helemaal eenduidig. Het persbericht spreekt over een vast bedrag voor onbeperkt gebruik, met maar één vraag tegelijk, plus tokenpakketten als je meer tegelijk wilt doen. Op de API-pagina staan tokenprijzen: 2,10 euro per miljoen tokens invoer en 10,50 euro per miljoen tokens uitvoer. Een token is ruwweg driekwart van een woord. Dat ligt in dezelfde buurt als Claude Sonnet 5, dus Giotto is niet goedkoop, maar ook niet duur.

Is het goed genoeg?

Volgens Giotto zelf wel. Een paar cijfers van hun site, vertaald naar gewone taal:

• Op GPQA-Diamond, een test met moeilijke wetenschapsvragen op doctoraatsniveau, haalt Alto 91,9%. GPT-6 Astra haalt daar 96,1%.
• Op Humanity's Last Exam, een verzameling extreem moeilijke vragen uit allerlei vakgebieden, haalt Alto 52,0%. Claude Fable 5.1 zit op 59,1%.
• Solo haalt op GPQA-Diamond 88,3%, tegenover 84,3% voor Gemma 4 31B, het open model van Google dat ook op één kaart past.

Als die cijfers kloppen, is Alto niet zo goed als de allerbeste Amerikaanse modellen, maar het zit er ook niet ver vanaf. En Solo zou duidelijk beter zijn dan wat je vandaag op één GPU kunt draaien. Dat is opvallend, want Gemma 4 was tot nu een van de sterkste kleine modellen. Lees ook ons stuk over Gemma 4.

Maar let op: het zijn allemaal cijfers van Giotto zelf, en het zijn vooral wiskunde- en wetenschapstests. Die zeggen weinig over hoe goed een model een Nederlandstalige offerte schrijft, een supportticket beantwoordt of informatie uit een rommelige Excel haalt. Daar moeten de eerste onafhankelijke tests nog komen.

Wat weten we nog niet?

Best veel, eerlijk gezegd:

• Hoe groot de modellen zijn en waarop ze getraind werden.
• Onder welke licentie Solo te downloaden valt, en of je het vrij mag aanpassen.
• Hoe goed ze zijn in het Nederlands. Giotto zegt daar niets over.
• Wat een installatie op eigen hardware echt kost, alles inbegrepen.
• Welke datacenters en integratiepartners er precies achter zitten.

Dat is niet ongewoon voor een lancering, maar het betekent wel dat je nu nog niet kunt inschatten of Giotto op termijn een betrouwbare partner is.

Wat betekent dit voor jouw bedrijf?

Gebruik je AI vooral voor teksten, mails en brainstormen, zonder gevoelige gegevens? Dan verandert er voor jou weinig. Je mag Giotto Alto gerust eens naast ChatGPT of Claude leggen, het is gratis. Maar overstappen heeft weinig zin zolang je niet weet of het in het Nederlands even goed werkt.

Werk je met gevoelige klantgegevens en hield je AI daarom tot nu af? Dan is Giotto Solo een naam om te volgen. Een model dat op één GPU draait, kan op een server in je eigen kantoor of bij een Europese hostingpartner staan. Je klantdossiers verlaten dan nooit je eigen omgeving. Een goede GPU-server kost je al snel enkele duizenden euro's, plus licentie en onderhoud. Dat loont pas als je het model dagelijks voor echt werk inzet, zoals dossiers samenvatten, vragen beantwoorden over interne documentatie of mails sorteren.

Mijn advies: test Alto deze week met een paar echte, niet-gevoelige taken uit je eigen werk. Is het in het Nederlands bruikbaar, vraag dan bij Giotto naar de licentie en de prijs van Solo op eigen hardware. En bouw je eigen AI-toepassingen zo dat je van model kunt wisselen. Dan kun je vandaag met Claude of ChatGPT starten en later overschakelen naar een Europees model als dat goed genoeg blijkt. Hoe je die keuze maakt, lees je in welke AI kies je. En wil je weten welk model bij jouw processen past, dan bekijken we dat samen in een AI-kickstart.

Bronnen

• Aankondiging van Giotto Alto en Giotto Solo, Giotto AI op X, 27 oktober 2026
• Giotto launches sovereign AI family to make AI public infrastructure, persbericht via EQS News, 27 oktober 2026
• Giotto.ai: modellen en benchmarks, Giotto
• Giotto API en prijzen, Giotto
• Giotto chat, Giotto