Wat is een software factory? Software bouwen zonder dat iemand de code leest

Bij StrongDM, een Amerikaans bedrijf dat toegangsbeheer bouwt, gelden sinds juli 2025 twee regels. Code wordt niet door mensen geschreven. En code wordt niet door mensen nagelezen. Hun AI-team begon met drie mensen en legde in februari 2026 publiek uit hoe dat werkt. Ze noemen het een software factory, een softwarefabriek. Sindsdien duikt het woord overal op: bij OpenAI, in investeringsrondes van miljarden en in aanbiedingen van ontwikkelbureaus.

Klinkt als iets voor Silicon Valley. Toch ga je het merken, want het verandert wat software kost en wat je van een leverancier mag vragen.

Wat is een software factory?

Een software factory is een opstelling waarin AI-agents het grootste deel van het bouwwerk doen. Een agent is een AI die zelf stappen zet: code schrijven, de tests draaien, zien wat er misgaat, aanpassen en opnieuw proberen. In een fabriek werken veel van die agents na elkaar of naast elkaar, elk met een eigen taak.

De mens staat aan het begin en aan het einde. Aan het begin beschrijf je wat de software moet doen. Aan het einde controleer je of het resultaat klopt, of je laat dat controleren door tests die jij hebt opgezet. Wat ertussen zit, het eigenlijke programmeren, loopt grotendeels vanzelf.

De Amerikaanse ondernemer Dan Shapiro maakte in januari 2026 een ladder die sindsdien vaak geciteerd wordt. Onderaan staat AI als slimme autocorrectie. Daarboven AI als stagiair, dan als junior die je over de schouder meekijkt, en dan als ontwikkelaar wiens werk jij de hele dag naleest. Een trede hoger stuur je een team van agents aan zoals een projectleider dat zou doen. Helemaal bovenaan staat de donkere fabriek, naar de fabrieken waar het licht uit mag omdat er alleen robots werken die niets hoeven te zien.

De meeste bedrijven die vandaag over hun software factory praten, zitten een of twee treden onder die top. Ze laten agents bouwen, maar een mens keurt nog goed wat live gaat.

Nog iets over de naam. Factory is ook een Amerikaans bedrijf dat AI-agents voor ontwikkelaars verkoopt, en dat in september 2026 200 miljoen dollar ophaalde tegen een waardering van 5 miljard. Dat bedrijf gebruikt de term graag, maar het idee is van niemand.

Hoe ziet dat er in de praktijk uit?

Drie voorbeelden, van extreem naar herkenbaar.

StrongDM is het extreme geval. Hun agents bouwen software die bepaalt wie toegang krijgt tot welke systemen, dus net het soort software waar je liefst wel iemand naar laat kijken. Ze vangen dat op met scenario's: gewone verhalen van wat een gebruiker doet en wat er dan moet gebeuren. De agents die de code schrijven krijgen die scenario's niet te zien, zodat ze hun code niet naar de test toe kunnen schrijven. Daarnaast lieten ze nagemaakte versies bouwen van Okta, Slack, Jira en Google Drive, zodat ze duizenden scenario's per uur kunnen draaien zonder een echt systeem te raken.

Hun eigen richtlijn is ook het vermelden waard: geef je per ontwikkelaar minder dan 1.000 dollar per dag uit aan AI, dan is je fabriek nog niet goed genoeg. Dat is meer dan veel Belgische freelance ontwikkelaars per dag aanrekenen.

OpenAI liet in september 2026 aan The Pragmatic Engineer zien hoe het intern werkt. Een agent schrijft code, draait de tests, dient een voorstel tot wijziging in en lost zelf op wat er misloopt. Andere agents lezen dat voorstel na, elk met een eigen specialiteit. Wijzigingen met een hoog risico gaan nog langs een mens, en voor iets live gaat geeft een mens zijn akkoord. Bij een panne verzamelt een agent de informatie en stelt een oplossing voor, maar die voert hij pas uit als een ingenieur erom vraagt.

Het herkenbaarste voorbeeld komt van Cloudflare. Het team achter Astro, software waarmee je websites bouwt, liet in augustus 2026 een kleine fabriek los op hun lijst met bugmeldingen. Per melding probeert een agent het probleem na te bootsen, zoekt een tweede de oorzaak, kijkt een derde of het echt een fout is, en probeert een vierde het te herstellen. De melder krijgt een testversie en zegt of het werkt. Het aantal open meldingen zakte van meer dan 200 naar ongeveer 30.

Wat in dat laatste verhaal opvalt: waar de agents vastliepen, lag het vaak aan de code zelf. Uitleg die ontbrak, tests die er niet waren, onderdelen die door elkaar liepen. Het team vulde dat aan, en daar hadden de menselijke ontwikkelaars evengoed voordeel bij.

Waar zit het mensenwerk dan nog?

Op twee plekken, en die worden belangrijker in plaats van minder.

Het eerste is zeggen wat je wil, zo precies dat een machine er niet naast kan zitten. Zeg "de klant moet een offerte kunnen goedkeuren" en iedereen knikt. Maar mag hij een deel goedkeuren? Wat als de prijs intussen veranderd is? Wie krijgt er een mail? Een medewerker die vijftien jaar bij je werkt, vult dat zelf in. Een agent vult het ook in, alleen niet noodzakelijk zoals jij het zou doen.

Het tweede is nagaan of het klopt. Als niemand de code leest, moet iets anders bewijzen dat de software doet wat ze moet doen. Dat zijn tests en scenario's, en die moet iemand bedenken die je bedrijf kent. Een fabriek is zo goed als de controle aan het einde van de band. Bij StrongDM gaat daar het meeste werk naartoe, niet naar het schrijven.

Dat sluit aan bij wat we eerder schreven: code schrijven sterft niet uit, het verhuist. Typen wordt goedkoop, nadenken over hoe het moet werken blijft duur.

Wat betekent dit voor jouw bedrijf?

Je gaat zelf geen software factory bouwen. Je gaat wel de gevolgen merken bij wie software voor je maakt.

Maatwerk kan goedkoper worden voor dingen die goed te beschrijven en goed te testen zijn. Een koppeling tussen je webshop en je boekhouding, een klantportaal waar mensen hun dossier en facturen zien, een tool die offertes opbouwt uit je prijslijst. Daar zijn de regels duidelijk en zie je meteen of het resultaat juist is. Het Franse bureau Marmelab, dat zelf zulke fabrieken bouwt, spreekt over maatwerk voor KMO's onder 10.000 euro. Dat is hun eigen verkoopcijfer, maar de richting klopt.

Ook kleine aanpassingen gaan sneller. Een veld erbij, een extra rapport, een fout in een export: dat is precies het werk waar agents goed in zijn, zeker als er al tests bestaan die zeggen wat juist is.

Wat niet goedkoper wordt: uitzoeken wat je eigenlijk nodig hebt. Zit je offerteproces vandaag in drie hoofden en één Excel, dan kan geen fabriek dat raden. Iemand moet nog altijd bij je aan tafel zitten en vragen hoe het echt loopt, ook bij de uitzonderingen. Kijk dus eerst wat maatwerk software kost en waar dat geld naartoe gaat, voor je besluit dat het nu plots een koopje is.

Wanneer is het overkill?

Voor de meeste KMO's is een volledige fabriek met agents, nagemaakte systemen en controlestraten zwaar overdreven. Die opstelling betaalt zich terug bij bedrijven die elke dag veel software opleveren. Heb je één interne tool die twee keer per jaar een aanpassing krijgt, dan heb je een goede ontwikkelaar met AI-hulp nodig, geen fabriek.

En bestaat er een pakket dat negen tiende doet van wat je nodig hebt, dan blijft dat vaak de betere keuze. Dat bouwen goedkoper wordt, betekent niet dat je alles opnieuw moet bouwen. Onze vergelijking van maatwerk en standaardsoftware helpt je kiezen.

Welke vragen stel je aan een leverancier die ermee uitpakt?

Je gaat het woord horen in offertes en op websites. Er zijn al bureaus die een software factory als maandabonnement verkopen. Vraag dan dit:

• Wie leest na wat er live gaat? Een mens, een andere AI, of niemand? Voor betalingen, klantgegevens en toegangsrechten wil je dat er een mens bij is.
• Hoe bewijzen jullie dat het werkt? Vraag welke tests en scenario's er zijn, en of jij ze kan lezen. Is het antwoord dat de AI het zelf gecontroleerd heeft, vraag dan wie de AI gecontroleerd heeft.
• Wie is aansprakelijk als het misloopt? Een jurist van Stanford wees er in februari 2026 op dat contracten en garanties nog uitgaan van mensen die het werk bekeken hebben. Zet in je contract wie verantwoordelijk is, los van hoe de code gemaakt werd.
• Kan iemand anders het overnemen? Vraag of de code leesbaar is en of de beschrijvingen en tests mee overgedragen worden. Zonder die beschrijvingen heb je een berg code die niemand begrijpt.
• Waar gaan je gegevens naartoe? De AI-modellen achter zo'n fabriek draaien vaak in de VS. Testen ze met echte klantdata, dan wil je dat weten en vooraf regelen.

Een goede leverancier heeft op elk van die vragen een concreet antwoord. Een leverancier die alleen over snelheid praat, verkoopt vooral de fabriek.

Wat moet je onthouden?

Een software factory is AI die software bouwt terwijl mensen beschrijven en controleren. Bij grote techbedrijven draait dat al. Als KMO merk je het vooral via je leverancier: sneller en soms goedkoper maatwerk, op voorwaarde dat iemand je proces goed begrijpt en iemand verantwoordelijk blijft voor wat live gaat.

Dat het licht in de fabriek uit kan, wil niet zeggen dat het verstandig is. Voor software waar je klanten, je geld of je naam van afhangen, wil je dat er nog iemand rondloopt die kijkt.

Bij Studio Koko schrijft AI elke dag mee aan onze code. Het verschil tussen software die werkt en software die er alleen goed uitziet, zit voor ons in het gesprek vooraf en de controle achteraf. Neem contact op als je wil weten wat dat voor jouw project betekent, of lees eerst wat AI-agents zijn.

Bronnen

• StrongDM: Software Factories and the Agentic Moment, 6 februari 2026
• Simon Willison over de software factory van StrongDM, 7 februari 2026
• Dan Shapiro: The Five Levels, from Spicy Autocomplete to the Software Factory, januari 2026
• Eran Kahana, Stanford Law: Built by Agents, Tested by Agents, Trusted by Whom?, 8 februari 2026
• Marmelab: Agentic Software Factories, the Future of Programming?, 22 mei 2026
• Cloudflare: How we built a software factory to drive Astro's GitHub issue count to zero, 4 augustus 2026
• The Pragmatic Engineer: Inside OpenAI's agentic software factory, 15 september 2026
• The Next Web: Factory haalt 200 miljoen dollar op, 15 september 2026